De afgelopen tijd heb ik het boek De polyvagaaltheorie in therapie van Deb Dana gelezen. En eerlijk? Het voelde alsof er zoveel puzzelstukjes op hun plek vielen.
We leven in een wereld waarin we vaak denken dat we onszelf moeten “fixen”.
Waarom ben ik zo moe?
Waarom reageer ik zo heftig?
Waarom blijf ik piekeren?
Waarom lukt ontspannen niet?
Maar dit boek kijkt niet vanuit:
“Wat is er mis met je?”
Het kijkt vanuit:
“Wat probeert jouw zenuwstelsel voor je te doen?”
En dat vind ik zo waardevol.
Volgens de polyvagaaltheorie scant ons zenuwstelsel continu op veiligheid of gevaar. Vaak zonder dat we ons daar bewust van zijn. Je lichaam reageert dus vaak al voordat je hoofd begrijpt wat er gebeurt.
Dat verklaart waarom je soms:
– altijd ‘aan’ staat
– snel overprikkeld raakt
– moeilijk kunt ontspannen
– dichtklapt of leeg voelt
– blijft pleasen of controleren
– boos reageert terwijl je dat eigenlijk niet wilt
Niet omdat je zwak bent.
Niet omdat je “te gevoelig” bent.
Maar omdat je zenuwstelsel probeert je veilig te houden.
Een van de mooiste inzichten uit het boek vond ik: regulatie gaat voor inzicht.
We proberen problemen vaak op te lossen met denken. Maar een zenuwstelsel in overleving kan nauwelijks helder nadenken, voelen of verbinden.
Eerst veiligheid.
Eerst regulatie.
Daarna ontstaat ruimte voor verandering.
En die regulatie hoeft niet groots te zijn.
Juist kleine momenten maken verschil:
🧡 bewust ademen
🧡 wandelen
🧡 muziek
🧡 natuur
🧡 oogcontact
🧡 vertragen
🧡 een veilige aanwezigheid voelen
Dat zijn geen “kleine dingen” voor je zenuwstelsel.
Dat zijn signalen van veiligheid.
Wat ik ook mooi vind aan dit boek is dat het zoveel schaamte wegneemt.
Veel gedrag dat we afwijzen bij onszelf is eigenlijk bescherming:
– perfectionisme
– people pleasing
– terugtrekken
– controle houden
– altijd bezig blijven
Je zenuwstelsel probeert simpelweg te overleven.
En nee, niet alles draait alleen om het zenuwstelsel. Maar begrijpen hoe je lichaam werkt kan zóveel zachtheid, rust en bewustzijn brengen.
Voor mij bevestigt dit opnieuw hoe belangrijk ademhaling, regulatie en veiligheid zijn. Niet als “quick fix”, maar als basis 💛
Want jouw lichaam hoeft niet continu in de overlevingsstand te staan.
Het mag weer voelen:
het is veilig.
